Pleegzorg en eigen kinderen


'Laagdrempelige steun van eigen kinderen'

Mirjam Koenderink is pleegzorgbegeleider bij Jarabee en schrijft ieder kwartaal een column over haar ervaringen. Dit keer over het opbouwen van een band tussen de eigen kinderen van pleegouders én pleegkind Kees*.

Mirjam: "Kleine Kees, van nog geen 4 jaar oud, heeft al verschillende woonadressen gekend in zijn leven. Nu werd hij 'geplaatst' bij een pleeggezin waar al 3 eigen kinderen woonden. Het kostte Kees veel moeite om te aarden. Zoveel plekken in zo’n korte tijd is heel veel voor zo’n klein mannetje. Waar de enthousiaste, lieve en betrokken pleegouders worstelden met het gedrag en het (nog) niet kunnen spreken van dit kleine mannetje, pakten de eigen kinderen het op hun eigen manier aan. Zonder woorden reikten ze hem speelgoed aan, pakten ze zijn hand om hem mee te nemen om de plekjes in huis te laten zien of troosten ze hem met een aai over zijn bolletje wanneer hij verdrietig of boos werd. Dat deden de pleegouders ook allemaal… Waarom werkte het dan niet bij hen? Of deed Kees de liefdevolle pogingen van pleegouders teniet door op de grond te stampen, zich krijsend op de grond te laten vallen of hen demonstratief de rug toe te keren?

"Eigen kinderen zijn de toegangsdeur naar een nieuw sociaal netwerk"

Eigen kinderen zijn zelf kind en daarmee een laagdrempelige steun tijdens de beangstigende ontdekkingstocht van het pleegkind. Kees kwam in een nieuwe en onvoorspelbare omgeving. Er waren vreemde mensen, andere zienswijzen, andere normen en waarden, andere omgangsregels. Zelfs de geuren en geluiden zijn anders. Los van het verdriet en de angst die pleegkinderen ervaren wanneer zij hun vertrouwde omgeving verlaten, hoe traumatisch deze ook is. Eigen kinderen zijn de toegangsdeur naar een nieuw sociaal netwerk. Ze gaven Kees op een heel toegankelijke manier inzicht in alle ongeschreven regels, vriendschap, gehechtheid, (groei) van zelfbeeld en zelfvertrouwen en veel meer. Bijvoorbeeld praktische zaken. Wat wordt er van mij verwacht? Wanneer gaan we naar bed? Moet ik alles opeten wat op mijn bord wordt geschept? Waar zit het lichtknopje als ik ‘s nachts naar de wc moet of bang ben? Ook de dagelijkse routines worden door eigen kinderen speels doorgegeven: wat is normaal in dit gezin? Eigen kinderen die opgroeien bij eigen ouders weten dit precies en kunnen dit heel goed in kindertaal uitleggen of zelfs zonder woorden duidelijk maken. Of doen het voor zonder nadenken of zonder (ongewilde) druk te leggen op het pleegkind. De rol van eigen kinderen wordt niet altijd gezien. Niet door de eigen ouders, maar ook niet door de begeleiders of hulpverleners. Daar waar de pleegouders nog worstelen met het zoeken naar de “gebruiksaanwijzing” of proberen ingang te krijgen, verloopt het contact van eigen kinderen met de pleegkinderen vaak heel natuurlijk. Gelukkig is er steeds meer aandacht gekomen voor eigen kinderen in een gezin. Ook op de eigen kinderen heeft de komst van een pleegkind namelijk een groot effect. *De naam van Kees is fictief. Het verhaal is echt.

Even voorstellen...

Naast mijn werk als pleegzorgbegeleider, ben ik moeder van 3 volwassen zonen. Ik lees en sport graag en spreek regelmatig af met vrienden. Ik ben gek op reizen. De zomervakanties breng ik graag door in Italië; ik hou van het land, de taal, het klimaat, het eten en de gastvrijheid. Helaas heeft corona daar een streep door gehaald. Ik geniet nu in mijn vrije tijd vooral van het wandelen door de Nederlandse bossen, duinen en vlaktes. Ik ontdekte dat Nederland ook erg mooi is én gastvrij. Mijn werkzame leven bij Jarabee ben ik begonnen als pedagogisch medewerkster in 1991; toen nog Tesinkweide. Toen ik de kans kreeg bij pleegzorg aan de slag te gaan heb ik die met beide handen aangenomen. Inmiddels werk ik alweer een tijdje als pleegzorgbegeleider en heb ik het erg naar mijn zin. Door corona zijn we helaas veel meer aan huis gebonden en vindt het contact met (pleeg)ouders en pleegkinderen vooral plaats via (beeld)bellen. Inmiddels hebben we daar onze weg redelijk in gevonden. Al blijf ik de huisbezoeken en het fysieke contact met pleegouders en collega’s missen. Ik hang de vlag uit als we elkaar weer kunnen en mogen ontmoeten.